Wanneer je training geeft herken je dit vast. Je hebt een agenda opgesteld met allerlei onderwerpen. Je loopt de onderwerpen stuk voor stuk af. Na een uurtje of twee bezig te zijn geweest, vraag je de groep “is het een goed idee dat we even pauze nemen?” of “ik had bedacht nu verder te gaan met onderwerp X, willen jullie dat ook?”.  De groep antwoord met “ja, prima”.

Hierin zit een gevaar. Als je goed op de groep let, zul je namelijk ontdekken dat het 1 á 2 mensen zijn die “ja,prima” zeggen. Een aantal zullen half knikken, en de rest reageert helemaal niet. Grofweg besluit “de groep” dus helemaal niets. Er zijn twee mensen die ja zeggen, en daar reageer jij als trainer op. Het zijn eigenlijk de mensen die niet reageren waar jij op zou moeten anticiperen.

Het lastige daarbij is wel dat het geven van een mening, voor diegene die niet reageren, vaak lastig is. Dat komt omdat de anderen al stellig ja geroepen hebben. Hier zijn leuke experimenten mee gedaan. Solomon Asch onderzocht overeenstemming. Voorbeeld 1, 2 en 3 laten dit op Youtube goed zien.

Het experiment bestaat uit zes deelnemers waarvan vijf acteurs en één echte deelnemer. Aan die groep wordt gevraagd lijn A (afbeelding) te vergelijken met lijn B, C en D (welke verschillen van lengte). De deelnemers moeten aangeven of lijn B, C of D even lang is als lijn A. Eerst antwoorden alle acteurs na elkaar. Vervolgens de echte deelnemer. In het begin doen de acteurs het goed. Later maken ze structureel gezamenlijk de zelfde fout. Ze beweren stellig dat het juiste antwoord bijvoorbeeld B is (terwijl het eigenlijk C is). Wanneer de echte deelnemer moet antwoorden bleek dat 37 van de vijftig deelnemers zich minimaal 1 keer conformeerden. En veertien van de vijftig deden dit zelfs 6 tot 12 keer.

Leuk experiment. Het geeft heel helder aan dat het absoluut de moeite waard is om goed na te gaan of je iedereen in de gelegenheid stelt om eerlijk te antwoorden. Daarom is het soms ook goed om een evaluatievragen lijst te sturen per email, in plaats van in de groep te evalueren.

ps. de afbeelding laat de daadwerkelijk gebruikte lijnen zien. Het verschil is nou niet bepaald lastig te zien, wel?