De laatste tijd verbaas ik mezelf steeds meer over de grote claims die mensen op het gebied van leren doen. Bijvoorbeeld “ik ga ze in de training leren om X en Y te doen” of “ik motiveer mijn deelnemers”.
Dit kan iets linguïstisch zijn dat te maken heeft met welke betekenis je geeft aan je woorden. Maar persoonlijk geloof ik er de laatste tijd steeds minder in dat je anderen iets kunt leren. En ook dat je mensen motiveert vind ik nog al een statement.
Iemand iets leren, iemand motiveren:
Te beginnen met de eerste. Mensen iets leren is best pittig. Neem bijvoorbeeld het overdragen van kennis. Weggeman zegt: “kennis: een functie van informatie, ervaring, vaardigheid en attitude. En daarmee bij definitie niet overdraagbaar. Data is overdraagbaar. Vb: Ik kan je een papiertje geven met een aantal getallen erop. De betekenis die iemand daar aan toekent noemen we ‘informatie’. Vb: hé, dit is een telefoonnummer. Deze data kun je betekenis geven door je kennis. Vb: Een mobiel telefoonnummer bestaat uit 8 getallen, start met 06 en in deze context is het aannemelijk dat het om een telefoonnummer gaat.
Op basis van dit (hopelijk duidelijke) voorbeeld kun je dus eigenlijk alleen data overdragen. Iemand nieuwe kennis bijbrengen kan eigenlijk alleen door te faciliteren. Iemand iets nieuws leren volgens mij dus ook. Je kunt iemand niet iets nieuws leren. Je kunt ze er alleen bij helpen. Je kunt ook immers niet iemands cognitie controleren. Althans niet in de mate dat je een brein kunt aansturen om iets te leren. Je kunt alleen de omstandigheden creëren waarin iemand betekenis wil geven/geeft aan data.
Daarnaast kun je in de zelfde lijn ook niemand motiveren. Motiveren doe je altijd zelf. Je motiveert jezelf op basis van de context om je heen. De situatie waar je in zit. Je kunt iemand wel helpen om zichzelf te motiveren. Je kunt inschatten dat een bepaalde situatie iemand de mogelijkheid zal geven om zich te inspireren (persoon en context afhankelijk). Maar echt iemand motiveren? nee dat lijkt me echt niet. Ik pleit daarom voor “ik help je om jezelf te motiveren” in plaats van “ik motiveer je”. Dat geeft de indruk dat de ander er niets voor hoeft te doen en dat klopt volgens mij niet. Hier speelt ook weer bij dat iemand gemotiveerd kan raken door je zonder dat je het weet, zonder dat je het wilt, of zelfs als je juist probeert iemand te demotiveren.
